فواید درمانی عسل

تاريخ انتشار : ۱۸ آذر ۱۳۹۲ | بازديد: 1,021

عسل ، ماده غذایی بسیار غنی و انرژی بخشی است که حدود ۸۰ درصد از قندهای ساده یا مونوساکاریدها ساخته شده و هر۱۰۰ گرم آن ۳۲۰ کالری ایجاد می کند این مونوساکاریدها بسرعت جذب می شوند واثر انرژی بخشی خود را آشکار می کنند گفتنی است، علاوه بر اثر کالری زایی، عسل دارای ویتامین های متعدی از قبیل تیامین، ریبوفلاوین، اسیدنیکوتینک، اسید اسکوربیک، پیریدوکسین وویتامین کا است بعلاوه حاوی گوگرد ،کلسیم، منگنز، مس، ید، روی ،چهارپنجم کربوئیدرات، pr، مواد معدنی است.
خواص فیزیکی عسل، اثر ضد باکتریایی دارد و از زمانهای قدیم انسانها از خاصیت ضد میکروبی عسل سود جسته و آن را در درمان ناراحتی های پوستی از قبیل زخمها وسوختگی ها به کار برده اند و یکی از بهترین پانسمانها محسوب میشود. همچنین، عسل را در درمان بیماری های دستگاه تنفسی و عفونت های ناحیه حلق به کار می برند و خاصیت ضدباکتریایی آن موجب اثربخشی عسل می شود و خاصیت ضد التهابی آن نیز مشاهده شده که به هیگروسکوپیک بودن آن نسبت داده شده است . زنبور عسل آنزیم Jnvertuse (نوعی دپاستاز) به شهد اضافه می کند که این آنزیم به همراه مواد قندی و نشاسته ای که چهار پنجم عسل است شکرک می زند یعنی این باور غلط است که عسل طبیعی شکرک نمی زند.

عسل علاوه براینکه یک غذای کامل است یک اکسیر پرانرژی نیز میباشد به طوری که سالیان سال به عنوان دارو برای درمان بیماریها مورد استفاده قرار گرفته است مصرف عسل در عرض چند دقیقه به شخص نیرو میدهد وتحمل بافتی و قدرت ترمیم آنرا افزایش می دهد بنابراین ورزشکاران باید عسل مصرف کنند.

بنا به تحقیقات به عمل آمده عسل حاوی ۸۰ ماده مفید برای انسان می باشد و لازم به ذکر است که در دنیا هیچ ماده غذایی به اندازه آن نیروی کهربایی ندارد.

ابوعلی سینا در کتاب قانون خود دهها نسخه بر پایه عسل و موم ذکر نموده است او می نویسد مصرف متناوب عسل در هنگام زیاد شدن بلغم ، بدن را تقویب و نیرو را زیاد و اشتها را باز می کند، به عقیده وی عسل جوانی را جاودان می سازد و حافظه را نیرو بخشیده و گذشته را درخاطر زنده می کند، اندیشه را پاک ، زبان را می گشاید و درد را ریشه کن میکند.

درکتب پزشکی آمده عسل در روغن مالی زخمهای چرکی، برای درمان بسیار مفید بوده، با مرهم گذاری تاریکی دید را کاهش داده و بهترین درمان اختلالات دهان است ،در زیاد شدن ادرار موثر است، دردهای شکم و سرفه را کاهش می دهد. گزیدگی مار، دردهای دستگاه تنفس و هر درد مفصلی را تسکین میدهد، خستگی عمومی واحساس سرما را رفع و مقاومت بدن را افزایش می دهد.

گفتنی است ؛ عسل به عنوان دارو هیچ اثر سوعارضه یا بیماری را به دنبال ندارد، مگرآن که فقط حساسیت های محدودی را به وجود بیاورد، بنابراین درحالت آلرژی ، امراض عفونی، سل ، امراض روانی، بیماریهای کبد و معده ،امراض غدد فوق کلیه، نارسایی قلب وعروق، ناراحتی های عصبی، امراض خونی و ضعف شدید، باید از تجویز زهر زنبور عسل خودداری کرد.

**اثرات عسل :
۱- ضد باکتری
۲- ضد اسهال با غلظت ۴۰%
۳- ترمیم وبهبود زخم
۴- ضدسرفه و خلط آور- مخلوط عسل با چای ولیموترش ضد گلو درد
۵- دیورتیکا در بیماری کلیوی
۶- بیماریهای قلبی به علت دیاستاز
۷- درد روده با اسید فرمیک
۸- سردرد
۹- ملین
۱۰- یک قاشق عسل + سرکه خانگی = ضدعفونی دندان

بشر هزاران سال است که از مخلوط بزاق زنبور و شهد گل که عسل نام دارد، به عنوان دارویی برای درمان زخم ها استفاده می کند. آزمایش هایی که درسال های اخیر انجام گرفته، نشان داده اند که عسل دردرمان عفونتهای برجای مانده از عمل سزارین و سوختگیهای از آنتی بیوتیکهای مرسوم کارآمدتر عمل میکند. این ماده شیرین با طیف وسیعی از میکروبهای خطرناک از جمله Helicobacter, Salmonella,E.coli به خوبی مبارزه می کند عسل روی باکتریهای مقاوم به آنتی بیوتیک، ازجمله “ابرمیکروبی” به نامه MRSA ، نیز موثر است و بر خلاف بیشتر آنتی بیوتیک ها به نحوچشمگیری باعث پیشرفت بهبودی زخم ها می شود، هنوز به درستی نمی دانیم عسل چگونه این آثار را برجای می گذارد اما محققان اعتقاد دارند توان بهبود زخم ها و مقابله با میکروب های مقاوم به آنتی بیوتیک که در این ماده بی نظیر وجود دارد، ممکن است روزی عسل را از نوعی درمان جایگزین به یک شیوه درمانی اساسی در پزشکی تبدیل کند. رمز و راز این توانایی ها را باید در شیوه تهیه عسل جست وجو کرد. زنبورهای کارگر طی بهار و تابستان شهد جمع آوری می کنند،‌هنگامی که به کندو باز میگردند، آن را از معده به دهان می آورند و در دهان دستیاران خود می گذارند. آنها شهد را به درون حفره های شانه خالی می کنند و با بال هایشان آن قدر آن را باد می زنند که بیشتر آب موجود در شهد تبخیرشود. درهمین زمان، بزاق سرشاراز آنزیم زنبورها، ساکاروز را به گلوکز و فروکتوز تبدیل می کند که به آب باقیمانده در شهد پیوند می شوند . به این ترتیب بیابانی بر جای می ماند که باکتری ها نمی توانند در آن زنده بمانند. البته، حین رسیدن عسل فرصت زیادی برای تهاجم عوامل بیماری زا وجود دارد . اما آنزیمی به نام گلوکزاکسیداز این فرصت را از آنها می گیرد. این آنزیم با تبدیل کردن گلوکز به اسید گلوکونیک ، فرآورده تلاش زنبورها را اسیدی و آن را برای بیشتر باکتری ها نامطلوب می سازد.

اغلب افراد عقیده دارند که اسیدی بودن، تنها سلاح عسل در برابر باکتری هاست. اما مطالعات نشان داده اند تقریباهمه عسل ها سلاحی سری دارند که حتی اگر رقیق شوند؛ آنها را برای میکروب هامرگبار میسازد: پراکسید هیدروژن. این ماده زمانی در بیمارستان ها به عنوان ضد عفونی کننده مصرف می شد. از تجزیه این ماده رادیکال های آزاد تشکیل میشوند که باکتریها را از بین میبرند، چون این واکنش ها خیلی سریع رخ میدهد، پراکسید هیدروژن را باید در غلظتهای بالا بر زخم ها استعمال کرد. البته، این ماده در این غلظتها به بافت سالم آسیب می رساند. در عسل، پراکسید هیدروژن به کمک آنزیم گلوکز اکسیداز تولید میشود. اما میزان آن هزار بار کمتر از مقداری است که در گذشته روی زخمها استعمال می شد. در نتیجه، گذاشتن عسل روی زخمها، ضمن جلوگیری از تهاجم و تخریب میکروب ها، با آسیب بافتی همراه نیست، علاوه بر این ، همین طور که پراکسید هیدروژن تجزیه میشود، گلوکز اکسیداز با تسهیل ساختن آن از گلوکز،‌پیوسته آن را جایگزین می کند جالب تر این که، به دلایل ناشناخته وقتی عسل رقیق میشود، فعالیت این آنزیم افزایش می یابد. به همین خاطر ، عسل حتی وقتی ۷ تا ۱۴ برابر رقیق شود، میتواند از رشد باکتریهایی مانند MRSA جلوگیری کند. خلاصه، زمانی که عسل روی زخم قرار می گیرد و در اثر تراوش پلاسما از زخم رقیق می شود، در مبارزه با میکروبها پرتوان ترمیشود.
یکی دیگر از خصوصیات جالب عسل که آن را از داروهای ضد باکتری مرسوم مجزا می سازد، تقویت بهبود یافتن زخم هاست . داروهای ضد باکتری علاوه بر نابودی باکتری ها به سلول های انسان نیز آسیب میرسانند. از طرف دیگر، آنها فقط با مهارکردن رشد میکروب ها به بهبودی زخم ها کمک می کنند. اما عسل به طور مستقیم در بهبودی زخم ها دخالت می کند. عسل محیط ویژه ای را می آفریند که برای رشد بافت مناسب است و در عین حال با میکروب ها نیز مبارزه می کند. به علاوه، رطوبت عسل از درد و تخریب سلولها حین تعویض پانسمانهای خشک شده جلوگیری می کند.

عسل دست کم بخشی از توان ترمیمی خود را مدیون پراکسید هیدروژن است. این ماده، رشد رگ های خونی را تحریک می کند. این رگها اکسیژن، مواد غذایی و سلول هایی به نام فیبروپلاست (که بافت پیوندی جدیدی را می سازند) را به موضع زخم هدایت می کنند. به علاوه، ترکیب ناشناختهای دسته ای از سلول های ایمنی به نام منوسیت را فعال می کند. این سلولها عامل رشدی را آزاد می کنند که سلول های پوششی را تحریک می کنند تا تقسیم شوند و زخم را ببندند. منوسیت ها به نوع دیگری از سلول های ایمنی به نام ماکروفاژ نیز تبدیل می شوند. این سلولها، میکروبها و سلولهای مرده را میبلعند و آنها را هضم می کنند.

عسل در بهبود یافتن زخم معده نیز موثر است . یک قاشق چای خوری عسل طبیعی در معده خالی میتواند مانع رشد باکتری خطرناکی به نام Helicubacter شود که باعث اغلب زخم های معده می شود. عسل، باکتری مقاوم به آنتی بیوتیکی را که باعث عفونت ریوی در بیماران مبتلا به فیبروز سیستیک میشود، Burkholderia cepacia در محیط کشت ازپا در آورده است.

به هرحال، همه عسلها از خواصی که برشمرده شد به یک انداز بهره مند نیستند. شهد بعضی گل ها مقدار زیادی کاتالاز دارد. این آنزیم پراکسید هیدروژن را تخزیب می کند. بعضی شهدها، گلوگزاکسیداز را به گرما و نور حساس می کنند. با وجود این، توان ضد میکروبی بعضی عسلها حتی با جوشاندن آنها از بین نمیرود. از اینرو، به نظر میرسد، عسل علاوه بر مولکولهایی که تاکنون شناخته شده است، مواد ضد میکروب دیگری دارد که به دما مقاوم اند.
از زمان مصریان باستان، عسل برای درمان زخم استفاده میشده است و به نظر میرسد که باکتری ها هنوز توان مقابله با مواد ضد میکروب آن را پیدا نکرده اند. از این رو، تلاش برای شناخت کامل تر این ماده، ما را در مقابله به ابر باکترها که به آنتی بیوتیک های مرسوم مقاوم شده اند، یاری خواهد رساند. به هرحال، این ماده دارویی را همانند سایر داروها باید با مشورت متخصصان استفاده کرد. زیرا دانه های گرده موجود در عسل طبیعی می توانند خود باعث عفونت شوند.
خوشبختانه، گرده ها را با پرتو گاما می توان از بین برد، بدون آن که به خواص دارویی عسل آسیبی برسد. امید است با تلاش های محققان راه برای یک شیوه درمانی جدید یعنی ” عسل درمانی ” هموارشود.

اثرات ضد باکتری و ضد قارچی :

شیوه دقیق اثرات ضد میکروبی عسل ناشناخته مانده است. PH پائین ، تخریب اسمزی میکروب ها و وجود موارد نابود کننده باکتری، که مجموعا” Inhibin نامیده میشوند می تواند دارای این اثر باشد.

اثرات ضد اسهال:

در غلظت ۴۰% عسل دارای اثرات ضد میکروبی روی باکتریها روده که باعث اسهال می شوند است . از این موارد می تواند سالمونلا، شیگلا Ecoli و یبریوکلرا نام برد. در یک مطالعه ، عسل به همراه ORS باعث کاهش مدت زمان اسهال باکتریایی در نوزادان و کودکان میشود.

اثرات عسل در ترمیم زخم وبهبود التیامات :
عسل در ترمیم سوختگی ها، زخم های عفونی جراحی و امثالهم موثر است .

عسل بسیار چسبناک است و آب را از بافت ملتهب جذب می کند. مثلا” تحقیقی در آفریقا نشان داده است که استفاده از پیوند پوست، برداشت به روشهای جراحی و حتی قطع عضو زمانی که به صورت موضعی از عسل استفاده شده، کاهش یافته است .

دریک تحقیق دیگر در زنان استفاده ازعسل در مواردی که برای سرطان فرج عمل جراحی انجام شده بود ترمیم زخم را تسریع نمود. همچنین در درمان زخم های مزمن و بدبوی جذام موثر بوده است .

اثرات ضد سرفه و خلط آور:

اثرات ضد سرفه عسل به توانایی آن برای رقیق کردن ترشحات راه های هوایی و بهبود عملکرد سلولهای پوششی آن مربوط می شود.

اثرات تغذیه ای :

عسل غیر آلوده غذایی سالم ، راحت الهضم ، طبیعی و پرانرژی است . دارای کربوهیدرات پروتئین، چربی، آنزیم و ویتامین هاست . یک قاشق عسل دارای ۶۰ کالری انرژی و ۱۱ گرم کربوهیدارت، ۱/۰ میلی گرم کلسیم، ۲/۰ میلی گرم آهن، ۱میلی گرم ویتامین B و ۱ میلی گرم ویتامین C است . عسل در بسیاری جوامع پیدا می شود ولی فواید پزشکی آن هنوز کاملا مشخص نشده است . نحوه عملکرد آن هنوز کاملا” مشخص نیست و اثرات ترمیمی عسل در سایر موقعیت های آزمایشگاهی و بالینی نیاز به ارزیابیهای بیشتر دارد. اما قرآن و سنت ۱۴ قرن پیش اثرات معجزه آسای عسل را مورد توجه قرار داده است .

همان طور که قبلا اشاره شد چهارپنجم وزن عسل را کربوهیدرات تشکیل می دهند و بقیه آن عبارت است از : پروتئین ، املاح معدنی، عناصر معطر، آنزیم ها، ویتامین ها، گرده گل و آب. هر ۱۰۰ گرم عسل ۳۳۰ کیلو کالری انرژی تولید می کند. لذا عسل، غذایی مقوی و انرژی زاست و به کمک دیاستازهایش چربی های اطراف قلب را آب می کند. به همین دلیل مصرف آن به سالخوردگان و بیماران قلبی توصیه می شود.

درمان بیماری های کلیوی با عسل :

عسل به عنوان یک مدر در درمان ناراحتی های کلیوی سودمند است زنبور عسل حشره ای است که حاصل آن، محصولات با ارزشی از قبیل عسل، ژله رویال، موم وزهر است معروف ترین محصول زنبورعسل؛ همان عسلی است که از محصولات دیگر بیشتر به مصرف میرسد.

عسل و بیماری قلبی :
عسل به علت ترکیبات قندی به خصوص وجود گلوکز زیاد تاثیر بسیار مهمی روی عضلات قلبی و تحریک و تقویت آن داشته، باعث گشاد شدن رگها، فشارخون را تنظیم و از سکته قلبی جلوگیری میکند، به واسطه وجود دیاستاز (آنزیمها) باعث هضم چربی های اطراف قلب میشود. بنابراین توصیه میشود افراد میانسال به بالا که دچار بیماری دیابت نیستند هر روز هنگام بیدارشدن، یک قاشق چای خوری پرعسل را با نصف استکان آب جوشیده ولرم مخلوط نموده و بنوشند. افزودن عرق بادرنگبویه نیز توصیه شده است.

عسل و بیماری روده :

عسل به علت دارا بودن اسید فرمیک دردهای روده را به خوبی تسکین داده و همچنین به جهت وجود اسانسهای فرار ( عطر گیاهان مختلف) نارسایی های ناگوار روده را برطرف میکند، بنابراین توصیه میشود تمام افراد در هر سنی مصرف عسل به صورت شربت با افزودن مقداری عرقیات گیاهی آویشن (کاکوتی)، شاه اسپرهم، ویا آبلیمو را در رژیم غذایی هفتگی خود داشته باشند.

عسل ودرمان ضعف اعصاب:

مصرف روزانه عسل به طبیعی بودن خواب کمک میکند سردرد را کاهش داده و حالت ناتوانی وعصبی را در افرادی که عدم تعادلی عصبی دارند، کاهش میدهد.
عسل و بیماران دیابتی :

اکثر بیماران دیابتی این سئوال را در ذهن خود دارند، برای جواب تا این حد می توان گفت که در مورد دیابت شیرین مصرف عسل همان قدر مضر است که مصرف قند ضرر دارد ولی با توجه به خواص جانبی عسل و همچنین وجود فرکتوز که جهت جذب به سلولها نیازی به انسولین ندارد، میتوانند عسل را جایگزین مقدار قند مصرف روزانه خود قرار دهند و باید توجه داشته باشند که مصرف عسل به عنوان قند اضافی در رژیم غذایی آنها مجاز نیست چرا که عسل علاوه بر فروکتوز به همان نسبت هم گلوکز دارد.

عسل و بیماریهای گوارشی :
تمام افرادی که دچار بیماریهای گوارشی هستند، به نفعشان است که عسل را جایگزین قند و شکر قرار دهند. توصیه می شود مبتلایان به زخم معده عسل را در رژیم غذایی خود داشته باشند.

عسل خاصیت ملینی دارد بنابراین افراد مبتلا به یبوست با یک رژیم غذایی مناسب از عسل وضعیت بهتری خواهند داشت .
عسل، ماده غذایی بسیار غنی و انرژی بخشی است که حدود ۸۰ درصد از قندهای ساده یا مونوساکاریدها ساخته شده و هر۱۰۰ گرم آن ۳۲۰ کالری ایجاد می کند این مونو ساکاریدها بسرعت جذب می شوند و اثر انرژی بخشی خود را آشکار می کنند.

گفتنی است ، علاوه بر اثر کالری زایی، عسل دارای ویتامین های متعددی از قبیل تیامین، ریبوفلاوین، اسیدنیکوتینک، اسید اسکوربیک، پیرید وکسین وویتامین کا است .

خواص فیزکی عسل، اثر ضد باکتریایی دارد و از زمانهای قدیم انسانها از خاصیت ضد میکروبی عسل سود جسته و آن را در درمان ناراحتی های پوستی از قبیل زخمهاو سوختگی ها به کار برده اند و یکی از بهترین پانسمانها محسوب میشود.

همچنین، عسل را در درمان بیماری های دستگاه تنفسی وعفونت های ناحیه حلق به کار می برند و خاصیت ضد باکتریایی آن موجب اثر بخشی عسل می شود و خاصیت ضد التهابی آن نیز مشاهده شده که به هیگروسکوپیک بودن آن نسبت داده شده است .

محصول دیگر زنبورعسل، ژله رویال است که حاوی مواد مغذی در حالت تغلیظ یافته ای است که زنبور برای نوزادان خود می سازد، به این ماده اکسیر جوانی لقب داده اند و شکی نیست که با محتویات انرژی زا و پر پروتئین ، ماده بسیار مقوی است .

تحقیقات نشان داده است ، ژله رویال نیز دارای پروتئین ضد میکروبی است و نظر بیشتر محققان بر این است که این ماده،‌ سیستم ایمنی بدن را تحریک می کند.

ژله رویال در درمان عفونتهای ویروسی و سرطان موثر است . شایان ذکر است ، موم زنبور عسل نیز در پزشکی و داروسازی مصرف زیادی دارد، در اکثر فرمولاسیون های کرمها، پمادها ولوسیون ، به عنوان جزء‌با ارزش از پایه استفاده می شود. به دلیل بی اثرو غیر فعال بودن موم زنبور عسل، براحتی با داروها مخلوط می شود. بدون این که هیچ واکنش ناخواسته ای بین مواد موثر و موم زنبور عسل رخ دهد.

مصارف دیگر موم :

امروزه برای حفاظت داروهای حساس به هیدرولیز واکسیداسیون، آنها را با لایه ای نازک از موم زنبور عسل می پوشانند، موم عسل به عنوان لایه هیدروفوب پوششی در اطراف دارو ایجاد می کند و سبب آهسته شدن انحلال وآزاد سازی دارو می شود.

گفتنی است، عسل به عنوان دارو هیچ اثر سوعارضه یا بیماری را به دنبال ندارد، مگر آن که فقط حساسیت های محدودی را به وجود بیاورد، بنابر این در حالت آلرژی، امراض عفونی، سل ، امراض روانی، بیماریهای کبد و معده، امراض غدد فوق کلیه ، نارسایی قلب وعروق، ناراحتی های عصبی، امراض خونی و ضعف شدید ، باید از تجویز زهر زنبور عسل خودداری کرد.

 

مولف:دکتر فاطمه کیانی امین
متخصص اسیب شناسی

مشتاقانه منتظر نظرات شما هستیم